Settimanale naziunalistu corsu dapoi 1966

N°2717

da u 7 à u 13 d’ottobre 2021

Cultura

Casgiu

casgiu 1

le 10/10/2021

Pa ni vié pen ki pa trouvé fronmaj yo. Pruverbiu martinichese.
Ùn ci hè vechju pane ch’ùn trovi u so casgiu.

 

Salute à tutte è à tutti. Sta settimana a nostra parolla hè « casgiu ». « Ma si dice “Hè cum’è casgiu è furmagliu”, allora perchè casgiu è micca furmagliu ? » Ai a raghjò, ma ùn ne parleremu chè un sùppulu perchè « Hè troppu u casgiu à cullazione, merenda, vesperinu è cena » ! Or’dunque, studiemu l’etimulugia di issi dui sinònimi.

U latinu, « Quessa l’avia induvinata ! », u latinu, dicu, t’hà a parolla caseus chì l’orìgine hè scura, ma chì hà datu u tedescu « Käse », l’inglese « cheese », o u brittonu « keuz ». U grecu t’hà una astra parolla, ma a vogliu mintuvà perchè hà datu un bellu nome in corsu è in astrò : τυρός (turos). Allora, avete un’idea ? Nò ? Nulla ? Matriculàtevi e cerbelle parpenna ! Sempre micca ? Và bè, ghjè u « butiru », u casgiu di vacca (« βοῦς » + « τυρός » bous + turos). In quant’à « furmagliu », si ricolla à « caseus formaticus » cioè u casgiu fattu ind’una forma (u corsu hà mantenutu stu sensu spùticu). In francese ùn esiste a parolla chè dapoi u XIIIu sèculu è t’hà cunnisciutu à u XVu sèculu una metatesi (« formage » hè diventatu « fromage »).

A nàscita di u casgiu riculerebbe à u neulìticu (traccie truvate 7000 anni nanzu à Cristu in Polonia, per un dettu) quandu l’omu si mette à allevà a roba viva. Si dice chì u latte era messu nentru à visciche di ruminanti chì ci era a caghjarella : u trasportu permettia d’ottene u casgiu ! U so rughjone d’urìgine hè scunnisciutu ma, da l’imperu rumanu, si sviluppa una tècnica chì permette di mandà u casgiu assai luntanu. Puru, incù a caduta di u mondu rumanu, sparìscenu e tècniche è ci vole à aspittà u medievu da chì u casgiu ripigli primura. À pàrtesi da 1857, hè scuperta a pasturizazione da… Louis Pasteur.

U casgiu tene una piazza impurtante ind’a cultura mundiale. Polifemu, u ciclopu di l’Odissea, manghja u casgiu, segnu di bestialità, l’omi manghjendu u pane. D’altronde, u furmagliu serve da voiu à parechje divinità : à Ishtar/Inanna, dea mesuputàmica di l’amore è di a fertilità ; à Puseidonu in Grecia antica ; à i morti à l’occasione di l’interri ind’u disertu di Taklamaka (China uccidentale) cum’è no a pudemu custattà cù e mummie di u Tarim, caucàsiche invece di mongole, ricullendu à u IIu o à u Iu millenariu nanzu à Cristu.

Eccu l’ora di a canzona chì ci porta ind’è i Ch’ti. •

Marina Chovin
aue-rect
Pietra Medium Rectangle-1
Mattei Medium Rectangle
pm-rect

Sustenite

A voce di l'autunumia dipoi sissant'anni

Abbunatevi

Arritti ùn pò campà senza voi !

Soleco billboard-medium-arritti
ottavi
lmaiacciu
fratelliangeli
casart

Annonces
légales

Publicate i vostri annunzi ind'è Arritti : susteniteci !

Cultura

Pulifunia

le 08/10/2026

U 27 di sittembre scorsu si sò affaccati da paesi à l’intornu è ancu da Cismonte à Pumonte per a…

Hubert Tempête

le 30/09/2026

A settimana scorsa in Bastia, in merria di u Mercà, u merre Gilles Simeoni è i s’eletti anu rimessu, in…

Da u 25 à u 27 di sittembre in Marignana

le 24/09/2026

Perch’è a cultura è a lea suciale si custruìscenu inseme, l’associu Scopre vi aspetta numarosipè i so Scontri u 25,…

Da leghje dinù

Greenpeace

Accapu di a reddazzione

le 14/10/2026

In u quadru di a lege Finanze 2027, a dinàmica assuciativa hè messa in perìculu. A dritta è a strema…

Attualità : 08/10 - 14/10

le 08/10/2026

Lycee_Aia

21 novembre 2026 à u spaziu Carlu Rocchi in Biguglia

le 08/10/2026

images

U mo parè

le 08/10/2026

Chloé Aldrovandi

Recevez
notre Newsletter

Ricevite l’attualità è i cartulari di a nostra redazzione, per e-mail, una volta à a settimana.

Ricerca