Settimanale naziunalistu corsu dapoi 1966

N°2819

da u 30 di nuvembre à u 6 di dicembre 2023

Opera d’Antonu Marielli

Dizziunariu temàticu

Antone Marielli è i so dizziunarii

le 02/12/2023

Canta, sona, scrive puesìe è canzone, Antonu Marielli hè un attore di u riacquistu. U Sartinese hà creatu u gruppu Diana di l’Alba in u 1978, è sumena dapoi in tutti i paesi di Corsica è d’altrò induv’ellu sparghje lingua è cultura corsa. Militente culturale appassiunatu è di prima trinca, hè dinù prufessore di Stòria è di Lingua è Cultura Corsa. Omu di a terra, hè un innamuratu di a natura, a muntagna, i paesi, a so ghjente, l’usi, e tradizioni. Ci hà già rigalatu trè libri di stòria, di fole è di spressioni. Dapoi parechji anni, st’appassiunatu di a lingua ma dinù di u linguagiu è e parulle chì si tramàndanu cum’è sprichji di a vita pupulare, s’hè lanciatu nant’à un òpera maìò, travaglione di ricerca è racolta pè a quale hè esciutu mese fà u terzu toma à l’edizioni Scudo : u Dizziunariu Temàticu !

 

 

U primu toma hè statu publicatu in u 2021, trattava di u corpu umanu, e malatìe, l’amore, a sessualità, i sensi, i sìntimi…  U secondu toma, publicatu in u 2022, hè cunsacratu à a famiglia, l’omu, a donna, u zitellu, a scola, i ghjochi, i panni, a casa, u focu, a cucina, u beie è u manghjà, a religione, l’imaginariu, e credenze, a morte, u dolu, l’allevu, l’agricultura…

Ssu terzu toma ci prupone di visticà a pesca, u mare, l’ecunumìa, l’artisgianatu, i sapèfà, a mùsica, a vittura, u drittu, a machja, a furesta, a caccia, l’animali, a terra, a muntagna, a natura, l’acqua, u tempu chì passa, e feste, e fole, e stelle…

Più di 500 pàgine di ricerca nant’à i detti è e parulle chì fàcenu l’uriginalità, a musicalità di a nostra lingua. « A parolla hè un segnu. U segnu hè a scrittura… » conta l’amicu Antonu Marielli ch’hè cresciutu in Sartè, è cù l’amore di e parulle, hà racoltu cusì tante spressioni ch’ellu nutava à misura di i scontri è e scuperte ch’ellu fecìa. À longu à stu preziosu ammansatu, l’edea l’hè ghjunta di racòglielu in un dizziunariu, uffrendu ogni tema cum’un tesoru d’identità.  « Vulia tramandà tuttu què. Fora di i mei, aghju fattu u giru di a Corsica, cù Diana di l’Alba o in tantu chè guida di muntagna, scuntrendu tanta ghjenti. Ci era sempri una parolla persa o ch’ùn cunniscia micca. Tandu, tuttu u mondu parlaia corsu… »

Ci vole a passione, è a passione l’hà, l’amicu Antonu ! In tuttu, à longu à ssi 35 anni, hà racoltu 250.000 parulle è spressioni ! Chjìbba ! Vale à dì 1200 pàgine !

Cusì, risponde à parechje quistioni ch’omu pò pònesi, è ghjè un arrichiscimentu maiò per l’amparera di a nostra lingua ! Cumu si dìcenu certe parulle, cume recto-verso per un dettu ? Latu è rilatu… o versu è giriversu. Cumu spiecà i culori ?

I sfarenti toni di grisgiu, di giallu o di turchinu ? O tutte e parulle in giru à l’acqua, a pìcula surgente : u piscinu… l’acqua sottuterra : a chena, a falla, l’acquigna, l’acquifera, a vena… E parulle per chjamà l’insetti in tutti i so stati di vita, e sfarenze pezzi di u mutore di una vittura, i strumenti o i livelli di misura, cumu si chjàmanu l’acelli, o torna cumu si chjama un cignale di dui o trè anni, cumu si chjàmanu i so chjuchi eccèttera, eccèttera…

I Dizziunarii Temàtichi d’Antonu Marielli sò passiunanti, sò libri aperti nant’à a richezza di a nostra lingua è danu chjave pè u so usu cutidianu. U peccatu forse, ghjè ch’ellu ci vulìa un lèssicu alfabeticu per truvà megliu e parulle chè no circhemu. Ma forse ghjè una manera d’invitacci à leghje accuratamente, tema dopu à tema.

Si tròvanu dinù spressioni anziani ch’ùn si dìcenu più è ch’omu pò riacquistà è rinvivisce.

Hè detta : s’agisce quì di travaglià ancu noi, amparendu, esercitèndusi. Vultemu à scola, ugnunu à u so rìtimu. Torna un bellu rigalu per Natale. Evviva a nostra lingua ! •

Fabiana Giovannini.
aue-rect
pietra-rect
mattei-rect
pm-rect

Sustenite

A voce di l'autunumia dipoi sissant'anni

Abbunatevi

Arritti ùn pò campà senza voi !

soleco
ottavi
lmaiacciu
fratelliangeli
casart

Annonces
légales

Publicate i vostri annunzi ind'è Arritti : susteniteci !

Lingua

U mo parè

le 14/02/2026

Depuis des décennies, ils nous expliquent que la question des langues est secondaire. Un sujet culturel, presque folklorique. Un supplément…

Le président Ghjiseppu Turchini fait le point sur la fédération Scola Corsa

le 21/01/2026

L’enseignement associatif immersif est le seul véritable outil pour construire une société réellement bilingue dans une situation de forte diglossie….

Lingue regiunale : ghjuvelli in perìculu

le 21/01/2026

In 2025, un raportu senaturiale d’evaluazione di a lege Paul Molac chjamava à riagisce di fronte à u perìculu di…

Da leghje dinù

Trump Portrait

Accapu di a reddazzione

le 05/03/2026

Seguitemu stantarati a morte in diretta à a televisione, descritta cù eccitazione da i giurnalisti chì cummèntanu a guerra, e…

Listes éléctorales Merusaglia | I Restò di u core in Corsica

le 05/03/2026

Umagiu

le 18/10/2025

Max

ARRITTI lance un appel

le 08/08/2025

Aleria Arritti

Recevez
notre Newsletter

Ricevite l’attualità è i cartulari di a nostra redazzione, per e-mail, una volta à a settimana.

Ricerca