Settimanale naziunalistu corsu dapoi 1966

No data was found

Una settimana una parolla

Fiadone *

Fiadone

le 24/04/2019

 Una settimana una parolla (O duie, o micca, sfidàtevi di e « parolle parolle parolle…»)

Vahaza lany mofo, lany zavatra tsakoina.

Un Biancu ch’ùn hà rispiarmatu u so pane, ùn hà più nunda da

manghjichjà.

Pruverbiu malgasciu.

Salute à tutte è à tutti. Sta settimana… u fiadone. « Sò po miràculi, infine qualcosa da manghjà ». Scusate ma emu dighjà parlatu di a frutta è di a ranochja.

« Pò dassi. Ma per contu meiu, ùn era micca manghjusca ». Và bè ; principiemu cù l’etimulugia. «Da induve vene sta parolla, eccu u primu puntu, ùn hè ? » Iè, avà a sai. Allora, u fiadone vene da… u tedescu ! L’anzianu altu tedescu Flado t’hà u sensu di pane piattu pè i sacrifizii. U mediu altu tedescu Vlade, hà u significatu di pane largu è pianu.

A parolla hè stata aduprata in parechje lingue rumàniche :

flado in mediu latinu, flaon in anzianu francese, flan in francese mudernu, flawn in inglese (si tratta d’un pane pianu cù l’ovi), flauzon in pruvenzale. U tedescu mudernu Fladen si riferisce à un pane schjacciatu.

U sensu cumunu à tutte ste parolle hè ch’ella si tratta d’una roba piana. Oghjedì, « fiadone » s’hè spezializatu ind’e lingue neolatine è significheghja « u favu di mele », forse per via di u culore di u zafferanu ch’omu mettia ind’i fiadoni.

« Zafferanu ? Ma cosa dite, o calambrone ! dàteci piuttostu a sòsula ! » Or’sàppiate chì u fiadone nustrale ùn hè micca u fiadone talianu. È frà i fiadoni taliani, ci sò sfarenze : si cunnosce u fiadone di u Trentinu, di l’Abruzzu, di Molise, di Puglia è di Sardegna. U fiadone hè « una torta di pasta mezza sfoglia, farcita con uova, pecorino o ricotta, zùcchero è cannella ». I fiadoni molisani è abruzzesi si facìanu per Pasqua. T’avìanu a forma di ravioli. Eccu l’ingredienti : farina, ovi, butiru, sale, pecurinu, salsiccia secca pè i molisani, farina, oliu d’alivu, vinu biancu, ovi, rigatinu è pecurinu per l’abruzzesi.

In Valliera, i fiadoni si manghjàvanu a vigilia di Natale o l’ùltimu ghjornu di Carnavale. Ci vulia ovi, zùccheru, latte, oliu d’alivu, liquore, sale, lèvitu, patate mericane di Valliera, uva secca, mustarda, mela. In l’aquilanu, si mettia noce muscata, pèveru, zafferanu.

In l’alpine orientali, s’aduprava amàndule è liquore. Ind’u Trentinu, ci vulia amàndule, butiru, mele, rhum, chjodi di garòfanu da mette nentr’à a pasta. A forma era quella d’un triàngulu.

A parolla « fiadone » hè attestata dapoi u medievu : a truvemu ind’è Venanzio Fortunato (530-607), indi ducumenti di l’XIu sèculu è, sopratuttu in scrittori di u « quattro-Cinquencento », tale Savonarola, Messisbugo, Scappi è Lando.

Eccu per compie, avà ne site avvezzi, una canzona :

Marina Chovin.

aue-rect
Pietra Medium Rectangle-1
Mattei Medium Rectangle
pm-rect

Sustenite

A voce di l'autunumia dipoi sissant'anni

Abbunatevi

Arritti ùn pò campà senza voi !

Soleco billboard-medium-arritti
ottavi
lmaiacciu
fratelliangeli
casart

Annonces
légales

Publicate i vostri annunzi ind'è Arritti : susteniteci !

Cultura

Pulifunia

le 08/10/2026

U 27 di sittembre scorsu si sò affaccati da paesi à l’intornu è ancu da Cismonte à Pumonte per a…

Hubert Tempête

le 30/09/2026

A settimana scorsa in Bastia, in merria di u Mercà, u merre Gilles Simeoni è i s’eletti anu rimessu, in…

Da u 25 à u 27 di sittembre in Marignana

le 24/09/2026

Perch’è a cultura è a lea suciale si custruìscenu inseme, l’associu Scopre vi aspetta numarosipè i so Scontri u 25,…

Da leghje dinù

Nò viulenza

Accapu di a reddazzione

le 08/10/2026

In u fracassu di u mondu, e so guerre, e so viulenze, e so sciagure, fèrmanu associ chì scumbàttenu fora…

Attualità : 08/10 - 14/10

le 08/10/2026

Lycee_Aia

21 novembre 2026 à u spaziu Carlu Rocchi in Biguglia

le 08/10/2026

images

U mo parè

le 08/10/2026

Chloé Aldrovandi

Recevez
notre Newsletter

Ricevite l’attualità è i cartulari di a nostra redazzione, per e-mail, una volta à a settimana.

Ricerca