Settimanale naziunalistu corsu dapoi 1966

N°2726

da u 9 à u 15 di dicembre 2021

Una settimana, una parolla

U cunigliu

cultura cunigliu

le 10/12/2021

Tout lapen ni gran zorey.
Tutti i cunigli anu grande arechje.
(Pruverbiu martinichese)

 

Salute à tutte è à tutti. Sta settimana parleremu d’un mammiferu rudidore, arechjilongu, codicortu, à pelame di culore variatu, è chì s’alleva pè a so carne è a so pella. « Aghju trovu, u lappinu ! » Cristacciu curnutu ! Fora i gallicìsimi. « Ma tuttu u mondu dice cum’è mè. » Ebbè, hè sempre tempu di currègesi. Si tratta di u cunigliu

(o cunìgliulu).

U fattu si stà chì u francese, sin’à u XVu sèculu, dicia « connin ». Hè statu scambiatu, si capisce, chì paria oscenu. Tandu, s’hè pigliatu « lapereau » è s’hè scambiatu u suffissu. A parolla corsa s’assumiglia di più à u latinu « cuniculus » chì indettava l’animale, ma dinù u sbucaru ch’ellu facia sottu tarra. Sicondu à Pliniu, a parolla sarebbe ibèrica. In quant’à u grecu, ùn cunniscimu micca u nome spùticu, soladimente a trascrizzione latina (κούνικλος kouniklos).

U cunigliu hè erbìvoru è sà cumunicà cù i so pari : quandu hè felice o ch’ellu vole ghjucà, emette una spezia di « gu gu ». Quandu ci hè un perìculu, pichja lestru in tarra cù a so anca. Ma quandu soffre o ch’ellu hè chjappatu, face sente un stridu acutu.

I cunìgliuli sò una preda di prima trinca pè i carnìvuri (ghjatti, sarpi…), senza cuntà quelli chì mòrenu annant’à e strade. Face chì un cunigliu ùn campa in natura chè un annu. À l’arringuersciu, mansu, pò vive 10 anni.

Ma u cinìgliulu hè dinù un casticu pè i giardinari, perchè hè spessu invadente (5 parte di 12 minotti l’annu !), è ch’ellu porta e malatie. À a pur’fine, u cunigliu, caccighjatu, malatu, vìttimu di a betunisazione è di u scambiu climàticu, vene à smarisce in certi lochi è, cun ellu, i carnìvori chì u si mànghjanu.

Indi e culture, u cunigliu hè assai presente. I marinari crèdenu ch’ellu porta a sfurtuna. Ind’a mitulugia egizziana, era identificatu cù Osiris è raprisentava a rinàscita. In Grecia antica, era liatu à u cultu d’Hermes : si pensava di fatti chì i cunigli, essendu lestri, èranu i soi i messaggeri e portàvanu à l’omi da chì cumunicà cù e divinità. Si pò amintà dinù u cunigliu di Pasqua, quellu di l’avventure di Alice ind’u paese di e maraviglie, quellu di i prestigiadori o a Madonna del Coniglio di Tizianu. •

Marina Chovin.

Eccu l’ora di a canzona.

aue-rect
pietra-rect
mattei-rect
pm-rect

Sustenite

A voce di l'autunumia dipoi sissant'anni

Abbunatevi

Arritti ùn pò campà senza voi !

soleco
ottavi
lmaiacciu
fratelliangeli
casart

Annonces
légales

Publicate i vostri annunzi ind'è Arritti : susteniteci !

Cultura

« Mémoire des jours »

le 09/04/2026

Militente di a lingua, Carlu Castellani hè statu durante anni è anni una di e piume d’Arritti. Fundatore di Scola…

« Mémoire des jours »

le 03/04/2026

Militente di a lingua, Carlu Castellani hè statu durante anni è anni una di e piume d’Arritti. Fundatore di Scola…

« Mémoire des jours »

le 24/03/2026

Militente di a lingua, Carlu Castellani hè statu durante anni è anni una di e piume d’Arritti. Fundatore di Scola…

Da leghje dinù

pace paix peace

Accapu di a reddazzione

le 09/04/2026

Pè e so prime parolle, u papa Leone XIV s’era prisentatu di fronte à u mondu diciendu «a pace sìa…

Lionel Jospin | Peine de mort

le 08/04/2026

Lionel Jospin

Umagiu

le 18/10/2025

Max

ARRITTI lance un appel

le 08/08/2025

Aleria Arritti

Recevez
notre Newsletter

Ricevite l’attualità è i cartulari di a nostra redazzione, per e-mail, una volta à a settimana.

Ricerca