Mortu di ghjennaghju 2015, u sineaste brittone René Vautier hè cunnisciutu pè a so vita fatta di lotta è resistenza.
Ùn hà chè 15 anni quand’ellu entre ind’è a resistenza durante a seconda guerra mundiale. A Croce di guerra è l’Òrdine di a Nazione li sò rimessi da u Generale De Gaulle à 16 anni !
Finita a guerra ripiglia i so studii è diventa rializatore à 20 anni, in u 1948. Aderente di u partitu cumunista, a camerà hè un urdignu chì li ghjove d’arma per cumbatte l’inghjustizie. È ne paca u prezzu… Priggiò, persecuzioni, tortura… dinunzia u razzìsimu, u culunialìsimu, u capitalìsimu, a pulluzione…
Hè premiatu parechje volte cù filmi forti è ghjusti. I so primi tempi di realizatore i face in Algeria. Li hè statu cummandatu un filmu nant’à a vita di e pupulazioni… ne face un testimognu contr’à a culunisazione è e cundizioni indegne imposte à ssu pòpulu ! U filmu hè cunfiscatu, Vautier inculpatu. Ancu assai n’avìa piattu una còppia…
Rivenerà suvente in Algeria è in Àfrica per scumbatte u regime culuniale francese. Dinunzia a messa in ballu di a bomba nuclearia francese. I tiri in Reggane, in u disertu saharianu ghjòvanu à l’esercizii militari… ma dinù à e sperimentazione nant’à l’omi, da studià l’effetti nant’à a salute.
Vautier filma à l’appiattu. 150 omi vivi sò esposti ligati nant’à palacconi à un chilòmetru di a splusione d’una bomba di 4 chilotonne… A Francia hè in guerra, l’omi cobaye sò prigiuneri algeriani ! L’armata nega : «ùn ci hè mai statu spusizione deliberata di e pupulazioni lucale! »… è per spiecà l’imàgine… dice ch’elli sò cadàveri…
Umbeh… Quale sò ssi cadàveri ? D’induve venìanu ? Cumu sò morti ? Èranu d’accunsentu e famiglie ? Nimu ùn sà nunda… In core di a guerra contr’à u FLN algerianu, l’armata francese averà traspurtatu cadàveri nant’à chilòmetri, pè e so sperimentazioni, allora ch’in u frà tempu, turturava è tumbava à buzeffu civili è cumbattenti algeriani… quale a pò crede ?
Dopu à a guerra, u guvernu francese trova un accordu cù u guvernu algerianu per cuntinuà i tiri durante 4 anni.
A làscita, sò i mulizzi nuclearii, puluzzione, vìttime, càncari da tutte e mamme, stese d’acque sutterane radiuattive…
René Vautier hè unu di i scarsi omi di ghjustizia à pruvà à fà cunnosce ssa verità tremenda… Per sapenne di più, ci volerebbe à apre l’archivi militari… ma vistu e difficultà ch’avemu à palisà e rispunsabilità di a Francia per un tiru di missile nant’à a Caravelle Aiacciu-Nizza in u 1968… circà testimugnanze nant’à e sperienze nuclearie di Reggane in l’annate 60, sarebbe un terramotu!
A cunvenzione di Genève hè stata sprezzata. È u crìmine contr’à l’umanità cuntinueghja. A Cuntaminazione tocca a regione à più di 1500 chilòmetri di u centru di sperimentazione è a radiuattività imbrutta una grande parte di l’Àfrica… Càncari è malfurmazioni còrrenu sempre. Cù elli, bugie è vergogna.
Fabiana Giovannini.








